Huisvesting

Noodopvangcentra

Er zijn drie opvangcentra die onvoorwaardelijk (verblijfsvergunning niet vereist) en gratis noodopvang bieden voor een zeer beperkte periode. 

Samusocial 

Samusocial biedt noodhulp aan personen zonder verblijfoplossing in Brussel.

• Diensten: opvang voor 1 nacht (soms verlengbaar afhankelijk van de situatie), medische zorgen en psychosociale begeleiding.  
• Doorverwijzing: afhankelijk van uw situatie kan Samusocial u doorverwijzen naar een van haar gespecialiseerde structuren voor gezinnen, zoals Casa Vesta of Casa Frida.  
• Contact 0800 99 340 (gratis nummer, 24/24 beschikbaar) 
• Advies: als u hen niet kan bereiken, blijf dan volhouden en probeer het meerdere keren per dag opnieuw, want ze worden vaak overspoeld met aanvragen. Als er geen plaats is, aarzel dan niet om de volgende dag opnieuw te bellen om het nogmaals te proberen.

Noodopvangcentrum Ariane

Het noodopvangcentrum Ariane biedt crisisopvang voor maximaal 15 dagen. Bedoeld voor personen met ernstige psychosociale problemen die onmiddellijke zorg nodig hebben. Contact: 02 346 66 60 (24/24).  

Hoeksteen - Nachtopvang 

Hoeksteen - Nachtopvang biedt noodopvang en dagopvang (douches, mogelijkheid om een dutje te doen en sociale begeleiding). Opvang voor alleenstaande vrouwen en mannen en gezinnen met meerderjarige kinderen. Opgelet: geen opvang mogelijk voor gezinnen met minderjarige kinderen.  Contact: 02 513 38 01. 

Opvangtehuizen

Naast deze noodopvangcentra bestaat er een netwerk van opvangtehuizen die tijdelijke huisvesting bieden aan personen die een moeilijke periode doormaken. 

Toegangsvoorwaarden: om in een opvangtehuis te kunnen verblijven, moet men in het bezit zijn van een verblijfsvergunning, die recht geeft op een inkomen. Voor het verblijf in het opvangtehuis wordt namelijk een bijdrage in de verblijfskosten gevraagd. 

Door de grote vraag is het helaas niet altijd gemakkelijk om een plaats te vinden. De cel Doorverwijzing van Bruss'help.brussels geeft dagelijks een overzicht van de beschikbare plaatsen in 90% van de erkende opvangtehuizen in Brussel.  
Contact: 02 880 86 89 (van maandag tot vrijdag, na 9 uur) of orientation@brusshelp.org  
Bruss’help.brussels kan u ook informatie bezorgen over instellingen die voedselhulp, kleding of douches aanbieden.  

De voorwaarden verschillen per structuur: sommige aanvaarden inschrijvingen op een wachtlijst, andere niet. Domicilie is mogelijk in sommige structuren, maar niet in alle. Sommige zijn speciaal bedoeld voor alleenstaande vrouwen en/of eenoudergezinnen. Dat geldt onder meer voor het Parenté Huis, dat uitsluitend onderdak biedt aan eenoudergezinnen in een kwetsbare situatie. 

Klik hier om de lijst met opvangtehuizen voor eenoudergezinnen te bekijken. 

Sociale huisvesting en de Openbare vastgoedmaatschappijen (OVM’s)

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest telt 16 openbare vastgoedmaatschappijen (OVM’s) waarbij gezinnen met een laag inkomen en alleenstaanden onder bepaalde voorwaarden een sociale woning kunnen huren. 

Er lopen heel veel aanvragen voor een sociale woning in Brussel, met zeer lange wachttijden als gevolg. Voor de toekenning van de woningen wordt gekeken naar de looptijd van de aanvraag en naar het aantal voorkeurrechten dat een kandidaat-huurder heeft verzameld.

Om in aanmerking te komen voor een sociale woning moet je aan een aantal voorwaarden voldoen:

• minstens 18 jaar zijn;
• geen eigenaar zijn van een onroerend goed;
• onder een bepaald inkomensplafond blijven;
• ingeschreven zijn in een Belgische gemeente.

Je kan een aanvraag voor een sociale woning indienen bij maximum één OVM. Die beheert dan je administratieve dossier. Na je registratie als ‘kandidaat-huurder’ ben je automatisch ingeschreven bij alle OVM’s in Brussel die je hebt geselecteerd op het inschrijvingsformulier. Je inschrijving is daarnaast ook handig omdat ze je, onder bepaalde voorwaarden, recht kan geven op de huurtoelage.

Alle openbare vastgoedmaatschappijen waarbij je een aanvraag voor een sociale woning kan indienen, vind je op deze pagina.

Het Woningfonds

Het Woningfonds van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest koopt, renoveert en verhuurt woningen aan een lage huurprijs aan de meest kwetsbare gezinnen uit de regio. De inkomensvoorwaarden om een woning te kunnen huren via het Woningfonds zijn vergelijkbaar met die van de OVM’s. Ook deze woningen worden toegewezen op basis van een inschrijvingslijst en objectieve criteria. En ook hier zijn de wachttijden vrij lang.

Alle voorwaarden en het inschrijvingsformulier kan je vinden op hier. 

Sociale verhuurkantoren (SVK’s)

De Sociale Verhuurkantoren (SVK’s) beheren de verhuur van woningen van privé-eigenaars en zetten deze te huur aan een huurprijs die haalbaar is voor gezinnen met een bescheiden inkomen.

De sociale verhuurkantoren zijn gebaseerd op een win-winmodel: terwijl de huurder een kwalitatieve woning kan huren aan een aanvaardbare prijs, geniet de eigenaar van tal van diensten en garanties. Denk aan de gegarandeerde betaling van de huur, het onderhoud van de woning, de renovatiepremies, de vrijstelling van de onroerende voorheffing, de dekking van huurschade op het einde van het huurcontract, enz.

De toelatingsvoorwaarden zijn dezelfde als deze voor een sociale woning, maar de inschrijvingsprocedures en wachttijden verschillen van het ene sociale verhuurkantoor tot het andere. Het is dus wel essentieel dat je contact opneemt met alle sociale verhuurkantoren.

Gemeentes & OCMW’s

De gemeentes en de OCMW’s zijn actief in de eerste lijn op het vlak van huisvesting. Sommige gemeentes hebben een eigen aanbod aan huurwoningen. Neem contact op om meer te weten te komen over:

• het lokale aanbod aan huurwoningen (van de gemeente, van het OCMW, noodwoningen, transitwoningen, enz.);
• de aanwezigheid van een woonloket op het grondgebied van de gemeente;
• eerstelijnsrechtsbijstand via de gemeentelijke zitdagen;
• de publieke veiligheid (gevaarlijke woningen)

Goed om te weten: Huurders kunnen in bepaalde gevallen een vermindering van de onroerende voorheffing krijgen, met name als ze ten minste twee kinderen ten laste hebben die gedomicilieerd zijn in de woning die ze bewonen. Om deze vermindering te ontvangen, moet de huurder de eigenaar vragen om de aanvraag voor vermindering in te dienen bij de belastingdienst. Zodra de vermindering is toegekend, is de eigenaar verplicht deze door te geven aan de huurder, hetzij door het overeenkomstige bedrag te betalen, hetzij door de huur te verlagen.

Nu de vastgoedprijzen in Brussel de pan uitswingen, is het voor veel mensen zeer moeilijk geworden om eigenaar te worden van een woning. Om de optie op een eigen woning toch open te houden, voorziet de gewestelijke overheid verschillende maatregelen. Die kan je op deze pagina ontdekken: hypothecaire kredieten, de verkoop van woningen, fiscale stimulansen, hulp bij de renovatie.

Lenen aan sociaal tarief

Hypothecaire kredieten van het Woningfonds

Het Woningfonds biedt hypothecaire kredieten met voordelige rentevoeten aan om de aankoop, de bouw (of heropbouw) of de aanpassing van een woning te financieren.

Om in aanmerking te komen, moet aan bepaalde voorwaarden worden voldaan: de locatie van de woning, het gezinsinkomen, de maximale waarde van de woning, het maximale bedrag van de lening en de rentevoet. Het Fonds is overigens de enige instelling die een krediet aanbiedt tot 120% van de waarde van de woning. 

Voor je een afspraak maakt met het Woningfonds is het aangewezen om op de website eerst een simulatie te maken. Zo kan je op basis van je terugbetalingscapaciteit op voorhand al checken of het kopen van een woning een realistische optie is.

Hypothecaire kredieten van sociale kredietmaatschappijen

Sociale kredietmaatschappijen verstrekken hypothecaire kredieten met een lage rente aan mensen die geen betaalbare oplossing kunnen vinden op de private bankmarkt. De bestaansreden van deze privémaatschappijen is vergelijkbaar met deze van een openbare en sociale dienstverleningsopdracht: zoveel mogelijk mensen toegang geven tot fatsoenlijke huisvesting. Deze maatschappijen zijn erkend door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en staan onder toezicht van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA).

De basisvoorwaarde voor de toekenning van dergelijke sociale leningen is dat de woning die je wil kopen als ‘sociaal’ wordt beschouwd en dat ze voldoet aan bepaalde criteria met betrekking tot de marktwaarde. De voorwaarden en procedures kunnen per sociale kredietmaatschappij verschillen: Crédit Ouvrier, Le Petit Propriétaire - 02/770.01.65, HypoStart Brussel.

Collectieve en Solidaire Spaargroepen (CSSG)

Als je tot een collectieve en solidaire spaargroep (CSSG) behoort, spaar je elke maand een vast bedrag dat bepaald wordt door de groep. Deze gemeenschappelijke ‘spaarpot’ fungeert als werkkapitaal dat door elk lid van de groep gebruikt kan worden om de huurwaarborg voor te schieten.

Een CSSG heeft een gemiddelde looptijd van 2,5 jaar, waarna elk lid van de spaargroep zijn gespaarde bedrag terugkrijgt, ongeacht of hij eigenaar is geworden of niet. 

Bij twee Brusselse verenigingen kan je lid worden van een CSSG. Via onderstaande websites vind je de data van de infosessies: 

• Le CIRÉ : CIRÉ heeft een reeks ‘Pas-solos’ workshops uitgewerkt om alleenstaande moeders die een woning willen kopen in Brussel te informeren.
• Mens en huisvesting

Een woning vinden om te kopen 

Verschillende publieke spelers bouwen goedkope woningen voor mensen die moeilijk een woning aan de gewone marktprijs kunnen kopen. 

Het Woningfonds

Het Woningfonds renoveert en/of bouwt woningen en parkings die aan een haalbare prijs worden verkocht. Voor de verkoop van deze woningen gelden een aantal voorwaarden. Je inkomen mag bijvoorbeeld niet hoger zijn dan een bepaalde drempel die wordt vastgesteld op basis van je gezinssituatie. Bovendien mag je geen eigenaar van een woning zijn en moet je je engageren om minstens vijf jaar in de woning te blijven wonen.

De voorwaarden en verplichtingen kan je bekijken op de pagina van het Woningfonds. 

Community Land Trust Brussel - CLTB

CLTB bouwt betaalbare woningen en biedt ze vervolgens te koop aan voor Brusselaars met een laag inkomen. CLTB hanteert daarvoor een originele formule: toekomstige eigenaars kopen hun woning, maar niet het terrein (de muren zonder de grond). De aangeboden woningen zijn op die manier gemiddeld 40 procent goedkoper dan op de private markt. Bovendien worden de toekomstige bewoners betrokken in het ontwerp en het beheer van de woonprojecten. 

De aankoop van een woning is onderworpen aan een aantal voorwaarden en verplichtingen die je hier kan bekijken. 

Citydev

Citydev zet in op de herwaardering van bepaalde wijken in de stad. In samenwerking met de privésector worden kwaliteitsvolle nieuwe woningen ontwikkeld die tegen betaalbare prijzen worden verkocht. De aangeboden woningen zijn zo gemiddeld 30 procent goedkoper dan op de privémarkt.
Om eigenaar te worden van deze woningen gelden een aantal voorwaarden en verplichtingen.

Goed om te weten: Eigenaars kunnen in bepaalde gevallen een vermindering van de onroerende voorheffing krijgen, met name als ze ten minste twee kinderen ten laste hebben die in de woning wonen. Meer info hier.

Wil je je verhuis efficiënt organiseren en plannen? Bekijk dan de praktische checklist op Verhuizen praktische tips.

Als je een laag inkomen hebt, kom je in bepaalde gevallen in aanmerking voor een installatiepremie of voor een huurtoelage als je verhuist. Dit is de herhuisvestingstoelage. De voorwaarden verschillen van regio tot regio en zijn vrij streng. 

Er zijn een aantal verenigingen en diensten die je kunnen helpen met je verhuis als je financiële problemen hebt: 

• Les compagnons dépanneurs 
• Bepaalde PWA’s
• ASBL Boulot 
• ASBL Bouldeneige

Premies

RENOLUTION-premies

Wil je je woning renoveren, verbouwen of verbeteren? Dan kom je mogelijk in aanmerking voor de RENOLUTION-premies. Dat is de nieuwe overkoepelende naam van de voormalige gewestelijke energiepremie, renovatiepremie en premie voor de verfraaiing van de gevels.

Er zijn premies voor alle soorten gebouwen: eengezinswoningen, appartementsgebouwen, kantoren, winkels, scholen, industriële gebouwen, enz. En voor alle soorten aanvragers: eigenaars-bewoners, verhuurders, huurders, syndici, beheerders van gebouwen, enz.

Renolution.brussels bundelt alle informatie die je nodig hebt om premies en andere regionale financiële steun voor renovatie te verkrijgen.

ECORENO-krediet

Je bent eigenaar, toekomstig eigenaar of huurder van een woning in Brussel en je wil deze woning renoveren? Dan biedt het ECORENO-krediet je een voordelige financieringsoplossing voor het renoveren en verbeteren van je woning, ongeacht de aard van de werken.

Begeleiding bij renovatie 

Heb je advies nodig bij de renovatie van je woning, maar weet je niet waar je moet beginnen? Een aantal verenigingen kunnen je gratis door dit lange proces helpen: 

• Homegrade geeft je gratis begeleiding en advies op het vlak van premies, energie, renovatie, erfgoed, akoestiek en stedenbouw.
• het Netwerk Wonen en de leden van deze vereniging bieden ondersteuning bij renovatiewerken. Klik hier voor het overzicht van de leden die actief zijn in de verschillende Brusselse gemeenten.

Wil je een nieuwe (solidaire) woongroep oprichten of wilt u gaan samenwonen? Dit zijn interessante mogelijkheden vanuit zowel solidair als financieel oogpunt. Je moet echter wel opletten, want behalve voor personen met een handicap kan samenwonen leiden tot een vermindering van bepaalde sociale steunmaatregelen. Klik hier voor meer informatie over de impact van samenwonen op sociale uitkeringen. 

De vzw Habitat et Participation kan je specifiek advies geven over de cohousingmogelijkheden in Brussel. Heb je een idee of een concreet project? Mail dan naar contactbxl@habitat-participation.be. 

De website habitat-groupe.be brengt alle info samen over woningdelen, cohousen en andere vormen van samenwonen. Je vindt er ook zoekertjes in Brussel en Wallonië.

Discriminatie bestrijden

Er is sprake van discriminatie wanneer een persoon in een vergelijkbare situatie zonder relevante rechtvaardiging ongunstiger wordt behandeld dan een andere persoon op basis van een of meer beschermde criteria. Het is verboden een kandidaat-huurder of huurder te discrimineren op grond van deze criteria. Klik op de volgende link voor meer informatie over dit onderwerp: Discriminatie op de huisvestingsmarkt - Brussel Huisvesting

Een buitensporige huurprijs melden

Sinds 1 mei 2025 kunnen Brusselse huurders vrederechters vragen een eigenaar te dwingen een buitensporig geachte huurprijs te herzien op basis van het rooster van de referentiehuurprijzen. Met dit nieuwe juridische instrument kunnen huurders hun rechten doen gelden bij buitensporig hoge huurprijzen. Daarnaast kan de Paritaire Huurcommissie (PHC) worden ingeschakeld om de redelijkheid van een huurprijs te beoordelen. Hoewel dit advies niet bindend is, kan het de beslissing van de rechter beïnvloeden. 
Raadpleeg deze link om erachter te komen of uw huurprijs als buitensporig kan worden beschouwd. 

De Individuele materiële hulpmiddelen voor de woning helpen personen met een handicap om aanpassingen te doen of uitrustingen te kopen.  

De herhuisvestingstoelage bestaat uit twee delen die gecumuleerd kunnen worden:  

• De verhuistoelage, die eenmaal wordt toegekend en varieert afhankelijk van het aantal personen ten laste;
• De huurtoelage, die volledig en voor onbepaalde tijd wordt toegekend aan personen met een handicap  

Personen met een handicap, of met een gezinslid met een handicap, hebben ook gemakkelijker toegang tot openbare huisvesting die wordt verhuurd door de openbare vastgoedmaatschappijen (OVM’s).

Het Woningfonds beschikt over woningen die zijn aangepast voor personen met een handicap of die door middel van aanpassingen of werkzaamheden kunnen worden aangepast. Deze woningen worden, zowel bij verhuur als verkoop, bij voorrang toegekend aan huishoudens waarin een persoon met een handicap woont.

Gezinshoofden of gezinsleden met een erkende handicap hebben recht op een vermindering van 20% van de onroerende voorheffing van de woning die ze huren of waarvan ze eigenaar zijn en waarin ze gedomicilieerd zijn. 

 Algemene informatie

• Sociaal administratieve hulp CAW Brussel (Centrum Algemeen Welzijnswerk). Fysiek, telefonisch, online en mobiel onthaal voor alle vragen en problemen: informatie en advies, korte hulpverlenings- en begeleidingsgesprekken, indien nodig doorverwijzing naar externe en interne diensten
• Brussel Huisvesting
• Netwerk Wonen

Juridische ondersteuning

• Espace Social Télé-Service
• De juridische dienst van Bravvo
• Telebalie

Een advocaat nodig?

• Bureau voor juridische bijstand van Brussel

In geval van een geschil met de eigenaar

• De huurdersbonden
• De bemiddelingsdienst van de gemeente

Er zijn 7 huurdersverenigingen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : 

• De huurdersunie van Anderlecht/Kuregem
• De huurdersunie Marollen
• De huurdersunie Noordwijk
• De huurdersunie van Vorst
• De huurdersvereniging van Molenbeek-Koekelberg
• De huurdersunie Sint-Gillis
• De huurdersunie Schaarbeek

Voor een vaststelling/controle van de woning

• Directie Gewestelijke Huisvestingsinspectie
• De stedenbouwkundige dienst van de gemeente

Discriminatie bestrijden

• Discriminatie op de huisvestingsmarkt